Wiosenne roztopy

Przysłowia na każdy dzień

Styczeń  Luty  Marzec  Kwiecień Maj  Czerwiec  Lipiec  Sierpień  Wrzesień  Październik  Listopad  Grudzień

Kwiecień – miesiąc ten znany był kiedyś pod nazwą łyżykwiat, co znaczy łgający i łudzący pierwszymi kwiatami wyrastającymi z ziemi pod wpływem wiosennego słońca. W ciągu kwietnia dzień wydłuża się prawie o dwie godziny i jego długość wynosi blisko 13 godzin. Przeważnie na początku tego miesiąca ostatecznie zanikają już wszystkie zimowe pozostałości – rzeki uwalniają się od lodu, z pól znikają ostatnie resztki śniegu. Na ogół jest to nadal miesiąc chłodny – nawet jeśli dzień jest ciepły, to wieczory i poranki potrafią być zimne. Czasami zdarzają się jeszcze przymrozki.

Kwiecień, jak to zresztą wynika wprost z jego nazwy, jest miesiącem kwitnienia. Zwłaszcza w jego drugiej połowie rozkwitają liczne drzewa, krzewy oraz byliny. Również świat zwierzęcy jest pełen zmian, związanych z tą porą roku. Wiele zwierząt zmienia ”strój” zimowy na letni. Przylatuje wiele ptaków zimujących na południu. Kwiecień jest miesiącem powrotu bocianów, jaskółek i wilg. Przeliczne gatunki ptaków odbywają gody. W ciepłe dni pola, ogrody i lasy pełne są radosnych odgłosów ptactwa. Również powoli budzi się do życia świat owadów. Pod wpływem jeszcze słabych promieni słońca pojawia się coraz więcej gatunków. Niektóre odbywają już swe loty godowe. Pojawiają się motyle: cytrynek, rusałka, bielinek kapustnik i wiele innych. W ogrodach zauważa się już pszczoły i trzmiele. Coraz liczniej pojawiają się obudzone już w marcu z zimowego snu biedronki. W ogrodach kwitną kwiaty cebulkowe, pojawiają się ciemnoniebieskie szafirki, żółte narcyze oraz różnokolorowe bratki. Na trawnikach można już zauważyć stokrotki i żółte kwiaty mniszka lekarskiego. Zaczynają się pojawiać pierwsze liście na drzewach i krzewach. Kwitną również krzewy ozdobne: migdałowce przyozdabiają się w drobne różowe kwiatki, forsycje okrywają się chmurą żółtego kwiecia, kwitnie intensywnie pachnąca czeremcha. Z większych krzewów ozdobnych swe kwitnienie rozpoczyna magnolia wielkokwiatowa – posiada wyjątkowo piękne białe lub różowe kwiaty. Kwitnie również jabłoń kwiecista – jej gałęzie przyozdobione są pięknymi różowymi kwiatami. Na kasztanowcach zaczynają pękać wielkie i lepkie pąki, z których wysuwają się srebrzyste i kosmate liście. Również na bzach zaczynają się pojawiać pierwsze liście. Przez cały miesiąc pięknie kwitną w ogrodach i sadach drzewa owocowe. Pierwsze zakwitają morele, później brzoskwinie, czereśnie, śliwy i wiśnie. Kwitnienie drzew pestkowych przeciąga się aż do miesiąca maja. Niejednokrotnie zaczynają kwitnąć grusze, a czasami również wczesne odmiany jabłoni. Z krzewów owocowych swe kwitnienie rozpoczyna agrest i porzeczka. W końcu kwietnia szpaki zakładają swe gniazda w dziuplach drzew i w budkach lęgowych. W podobny sposób swe gniazda budują sikorki. Jaja składają gawrony, kawki, sroki, zięby, wróble, pliszki siwe, kosy, kopciuszki, pleszki oraz dzierzby. W połowie miesiąca przylatują pierwsze jaskółki – najpierw dymówki, a kilka dni później oknówki. Pod koniec miesiąca pojawia się w sadach i zaroślach król ogrodowych śpiewaków – słowik. Również w końcu miesiąca przylatuje kukułka. Ptak ten nie zakłada gniazda, lecz podrzuca jaja innym ptakom. Oziminy
Zielone pola ozimin zaczynają się pod wpływem wiosennego słońca żywiej zielenić. Już można z daleka odróżnić szarawozielony odcień żyta od żywszej , cieplejszej zieleni pszenicy i jęczmienia ozimego. Rolnicy zaczynają siać owies i jęczmień jary oraz jarą pszenicę. Pod koniec miesiąca wysiewają buraki, kukurydzę oraz sadzą ziemniaki. Wszelkim pracom w polu towarzyszy nieodłączny i pełen uroku śpiew skowronków. Z zabudowań i stogów wracają na pola myszy polne i leśne. Na podmokłych łąkach złocą się masowo kwitnące kaczeńce. Zakwita również na łąkach rzeżucha łąkowa – jej drobne, białe kwiatki powodują, że cała łąka jest w bieli. Liczne kretowiska świadczą o tym, że krety rozpoczęły poszukiwanie pokarmu. W lasach liściastych liście jeszcze się nie rozwinęły, lecz za to w pełni rozkwitu są teraz wszystkie rośliny runa leśnego. Masowo kwitnie w tym czasie: błękitna przylaszczka, purpurowe kokorycze, białe zawilce, różowy wawrzynek wilczełyko, czerwono – niebieskie miodunki, ciemnofioletowe fiołki, jasnoniebieski barwinek, biały szczawik zajęczy, różowy łuskiewnik, złocisty ziarnopłon, turzyce leśne oraz ciemnobrunatny kopytnik. Zaczynają kwitnąć drzewa: brzozy, wiązy, olchy, topole, wierzby, graby i jesiony. Czasem w bardziej nasłonecznionych miejscach lasu liściastego można spotkać owocniki pierwszych wiosennych grzybów – smardzy stożkowatych. Są to grzyby o doskonałym smaku, niestety rzadko spotykane. Z drzew szpilkowych kwitną w tym miesiącu modrzewie. Na zaczynających się zielenić gałązkach pojawiają się kwiaty o czerwonozłotej lub żółtawej barwie. W lasach szpilkowych pojawiają się łany kwitnących borówek. Ich drobne kwiaty mają czerwonozieloną barwę. Ciche dotąd lasy zaczynają zapełniać się ptactwem. Pojawiają się świstunki, kląskawki, mysikróliki, sikorki sosnówki, sikorki czubatki, raniuszki, mazurki, kowaliki, muchołówki, lelki kozodoje, drozdy, dudki, kukułki, gile i czyżyki.

Zapoznajmy się teraz z przysłowiami ludowymi, które charakteryzują ten wiosenny miesiąc:

Kiedy w kwietniu słonko grzeje, wtedy chłop nie zubożeje.

Czasem kwietnia pora letnia, człeka zwiedzie, w zimę zjedzie.

Gdyby w kwietniu nie padało, to owoców będzie mało.

Ciepły kwiecień, mokry maj, będzie żytko jako gaj.

Kwiecień, plecień, bo przeplata, trochę zimy, trochę lata,
pół wiosenny, pół zimowy, nie każdemu bywa zdrowy,
to zaświeci błyskawicą, to zasypie twarz śnieżycą.

Choć i w kwietniu słonko grzeje, nieraz pole śnieg zawieje.

1 kwietnia – Prima Aprilis
Prima Aprilis, nie wierz, bo się omylisz.
Pierwszy kwietnia, bajów pletnia.

2 kwietnia – Franciszka
Na świętego Franciszka, przylatuje pliszka.
Po świętym Franciszku, pasą bydło na żytnisku.

14 kwietnia – Tuburcego
Gdy już Tuburcy przybędzie, to zielono wszędzie.

19 kwietnia – Tymona
Na Tymona siej jęczmiona, byś do świętej Katarzyny poobsiewał koniczyny.

20 kwietnia – Agnieszki
Święta Agnieszka dogrzeje kamyszka.

23 kwietnia – Jerzego, Wojciecha
Na świętego Wojciecha rośnie bydłu pociecha.
Chcesz mieć kęs płótna dobrego, siej len w świętego Jerzego.
Około Jerzego dokończ siewu twego.
Na Wojciecha sucha strzecha.

25 kwietnia – Marka
W świętego Marka, nie ma co włożyć do garnka.
Na świętego Marka, groch wyrasta z ziarnka.